Het fenomeen dief-bij-wet, vor v zakone, is vooral bekend geworden uit de Gulag literatuur. Het betreft een russisch type crimineel dat volgens een eigen systeem van wetten leeft. Gulag getuigen zoals Solzhenytsin, Sjalamov, of onze eigen Johan Wigmans, mochten de Urki's als kamp- of barakgenoot meemaken. Zij getuigden over de wreedheden en onderdrukking die de Urki's, al dan niet met steun van de kampleiding, over de politieke gevangenen uitoefenden. Ook vertellen ze uitgebreid over de voor hen onbegrijpelijke dieventaal, rituelen, sexuele moraal en de tattoeages van dit type criminelen.

De oorlogsinvalide Andreas Pum heeft geluk. Als hij uit het sanatorium wordt ontslagen krijgt hij een onderscheiding. En als een van de weinigen in het land ook nog een vergunning op te mogen treden als straatmuzikant. Zo is hij verzekerd van een regelmatig inkomen en van enig aanzien. Hij dwaalt met zijn orgeltje op een houten been door de stad.

Zelfs zijn grote verlangen een vrouw te hebben komt in vervulling als hij een pronte weduwe ontmoet die wel met hem wil trouwen. Hij had in het sanatorium nooit kunnen dromen dat het lot hem nog goed gezind zou zijn. Totdat hij net die ene keer dat hij in de tram zit, in aanvaring komt met meneer Arnold, een hypocriete bourgeois. Andrea's wereld raakt op zijn kop. Zijn bestaan gaat snel bergafwaarts.

Joseph Roth heeft een prachtig, compact en treffend boek geschreven over de verhoudingen tussen de maatschappelijke klassen in Duitsland tussen de twee wereldoorlogen. Andreas die ondanks zijn inzet en lijden in de oorlog zijn leven weer op de rails krijgt, wordt zonder mededogen onderuit gehaald door minachting, afkeer en arrogantie van zijn landgenoten. Hij blijft tenslotte toch maar een ‘kleine man'.

Taal en stijl in deze roman laten het boek lezen als een sprankelende bergbeek. Prachtige beeldspraak maken het lezen van Rebellie tot een klein feest. Rebellie is te lezen als een metafoor voor de ongelijkheid tussen mensen, maar ook als een aanklacht er tegen. Het boek is een parel in Roth's oeuvre. Roth is een rasschrijver die achter een ogenschijnlijk eenvoudig verhaal een complete wereld blootlegt van maatschappelijke verhoudingen.

De sloppenwijken aan de rand van grote steden op de wereld moeten blijven bestaan. De bulldozer erop af sturen om de armoede te bestrijden is fout en werkt averechts. Voor bewoners van het platteland die de stad zoeken zijn de sloppenwijken een perfecte opstap voor een beter leven. Zo kunnen ze hun leven in een gemeenschap economisch en cultureel een duw opwaarts geven. Goed voor henzelf, goed voor hun familie, goed voor de stad, goed voor het land. De stad als draaipunt voor een beter bestaan. Dit concludeert Doug Sanders, een Canadese journalist, die wereldwijd uitgebreid research deed naar de grote migratiestroom die op gang komt van het platteland naar de stad. Hij schreef er een prachtig, geëngageerd en uiterst informatief boek over.

Paul ligt in het ziekenhuis. In Berlijn. Hij herstelt van een aframmeling door een groep neo-nazi’s. Naast hem ligt Jozef, een oudere man. Deze vertelt Auschwitz te hebben overleefd en later nog heeft meegeholpen met de bouw van de Berlijnse muur. Paul is gefascineerd en gaat het levensverhaal van Jozef opschrijven. Al gauw blijkt dat Jozef niet is wie hij zegt te zijn. Paul verzeilt zo in een hem ongekende wereld, waarin de naoorlogse decennia en de nazi-tijd om elkaar heen wervelen. Machinaties van geleerden, mysterieuze kennissen en geliefden voeren uiteindelijk in Berlijn tot de ultieme wraak voor de holocaust.  Raadselachtige gebeurtenissen, het eigentijdse decor van Faust's hoofdstad en de vele voorvallen uit de oorlogsjaren houden de vaart erin. Verhaeghen heeft een krachttoer geleverd met diepe inzichten in de menselijke ziel van kwaad en redding.  Omega Minor is een briljant en rijk boek. Prachtig geschreven. Een gebeurtenis.

In fraai en vlot Vlaams dist de Belgische schrijver Erik Vlaminck de historie van zijn familie op. De geschiedenis van gewone en onconventionele mensen in het 20^ste eeuwse Vlaanderen.  Een gezelschap personen vol levenslust, maar vooral ook misère. De Tweede Wereldoorlog eist zijn tol. Er sluimeren verborgen liefdes en onkels zitten in de kroeg of in het gesticht. Climax van Langs moederzijde is het levensverhaal van Fons en Liza.  Vlaminck reisde af naar Canada, waar beiden kort na de oorlog naar toe emigreerden. Hij achterhaalt de onthutsende redenen waarom zij België verlieten.  De kroniek van Vlaminck’s familie toont de mens in zijn volle glorie en neergang.

Vlaminck hanteert een romanvorm met journalistieke en documentaire vertelvormen om de levens van zijn verwanten te schetsen. Langs moederzijde bestaat uit drie delen. Ze zetten elk het wedervaren van een familielid  centraal en laten je tegelijkertijd kennismaken met andere bloedverwanten, die daarin een rol spelen.  De hele familiekroniek van Vlaminck bestaat uit 3 boeken. Behalve Langs moederzijde, volgt hij verwanten in de aparte boeken Langs vaderzijde en Langs schrijverzijde. 

Ik ben ook benieuwd naar deze twee boeken. Hoe vergaat het Vlaminck’s andere verwanten, van wie het leven tegelijkertijd een kleine geschiedenis en een karakterschets van België symboliseren@f0 Dit zijn boeken die prettig uitstijgen boven al die stapels in de winkel vol moderne mooischrijverij. Het 20^ste eeuwse bestaan op het Belgische platteland krijgt met deze van binnenuit de familie beschreven levens een trefzeker, sfeervol en beeldend gezicht.

Kunnen we nog op dezelfde voet doorleven  als we alle kolen, gas en olie uit de aardbol hebben opgemaakt? Die vraag stelde David  MacKay zich. Hij is hoogleraar fysica aan de Universiteit van Cambridge. Hij maakte een opmerkelijk boek met een onuitputtelijke en overzichtelijke stroom gegevens om erachter te komen welke energiebronnen we als alternatief kunnen gebruiken. Kun je nog autorijden zonder benzine? Kunnen vliegtuigen efficiënter?Wat heb je aan zonne-energie in Engeland en Noorwegen? Is kernenergie duurzaam? Zijn vrachtschepen zuiniger dan jumbojets? Is biomassa schoon? Zet huizen isoleren genoeg zoden aan de dijk? Kortom, MacKay vergeleek alle mogelijke alternatieve energiebronnen met die we nu opstoken voor verwarming, vervoer en economische productie.   Zijn conclusie: investeer  zoveel mogelijk in zonne-energie en kernenergie. Wind, water, getijden, golven en aardwarmte leveren net te weinig op voor een basisbehoefte aan duurzame energie.  

Ga je naar Engeland voor de 1^ste of de 21^ste keer neem altijd een goeie reisgids mee.  En stop voortaan ook Britain in je tas. Een pas verschenen jaarlijks  tijdschrift in boekvorm over Groot-Brittannië. Het wil het meest eigenzinnige land van Europa belichten. Het onzichtbare van de natie een gezicht geven. Vertellen over literatuur, architectuur, mystiek, cultuur, landschap .

Ga je wandelen in Dartmoor lees de bijdrage over Michael Jacks. Hij is schrijver van de Sir Baldwin Mysteries. Detectiveverhalen die in de Middeleeuwen zijn gesitueerd. In een interview in Britain zegt hij in elk nieuw boek thema’s te gebruiken uit Dartmoor: kloosters, kerken, markten, tinmijnen. In zijn thrillers kunnen bezoekers van Devon veel plekken herkennen.

Ben je hooligan kijk dan naar het artikel over het mooiste voetbal ter wereld: het Engelse. Omdat de historie en traditie van de club worden hooggehouden. En er wordt hard, maar fair gespeeld. Ik ben geen voetballiefhebber, maar dit artikel was een eye-opener. 

Hou je van bergen verdiep je dan in het verhaal over klimmen in Schotland en het Lake District. Geen Mont Blanc’s of Everest’s;  de uitdaging is er niet minder om op de scherpe rotsen in regen en mist. Maar vaak ook verpletterende vergezichten.

Wie van fatale historische conflicten smult kan terecht bij het artikel over de moord op de aartsbisschop van Canterbury. Thomas Becket werd op 29 december 1170 in de kathedraal aan mootjes gehakt. Een drama onthuld. Religieuze intriges.